Nowy instytut badawczy chce budować suwerenność technologiczną Polski i największy prywatny fundusz badań nad AI
Warszawa, 5 marca 2026 r. – W historycznych wnętrzach Pałacu na Foksal odbyła się inauguracja działalności GAIA Institute, nowego instytutu badawczego zajmującego się strategicznymi badaniami nad sztuczną inteligencją. Instytut ma ambicję stać się jednym z najważniejszych ośrodków w Polsce i regionie zajmujących się odpowiedzialnym rozwojem AI oraz jej wpływem na gospodarkę, społeczeństwo i bezpieczeństwo technologiczne.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz środowisk technologicznych. Inauguracja była zwieńczeniem kilkuletniego procesu budowania społeczności ekspertów wokół idei odpowiedzialnej sztucznej inteligencji.
GAIA Institute powstał w unikalnej formule organizacyjnej – jako prosta spółka akcyjna non profit, w której naukowcy są akcjonariuszami i współtworzą kierunki badań instytutu. Model ten ma łączyć niezależność badań naukowych z elastycznością działania i możliwością współpracy z biznesem oraz instytucjami publicznymi.
– Jeśli nie zbudujemy własnych instytucji badań nad sztuczną inteligencją, będziemy eksportować talenty i importować technologie – podkreślił podczas inauguracji Damian Ciachorowski, prezes GAIA Institute. – Chcemy stworzyć w Polsce instytucję, która będzie prowadzić badania o globalnym znaczeniu i jednocześnie wzmacniać naszą suwerenność technologiczną.
Naukowcy i eksperci współtworzą instytut
W skład zespołu założycielskiego instytutu weszli uznani naukowcy reprezentujący różne dziedziny nauki, w tym m.in. kognitywistykę, psychologię, informatykę i nauki społeczne. Do grona Founding Scholars należą m.in.:
- prof. Włodzisław Duch
- dr hab. Paweł Holas
- Izabela Lipińska
- dr hab. inż. Anna Lis
- dr hab. Marek Porzeżyński
- dr hab. Bolesław Rok
- dr hab. inż. Piotr Senkus
- dr Paweł Szczęsny
Interdyscyplinarny charakter zespołu ma umożliwić prowadzenie badań nad sztuczną inteligencją w szerokim kontekście – od technologii i neuronauki, po psychologię, etykę i strategie wdrażania AI w gospodarce.
Pięć lat budowania społeczności
Inicjatywa GAIA rozwijała się przez ostatnie pięć lat jako międzynarodowa platforma współpracy ekspertów zajmujących się odpowiedzialnym rozwojem sztucznej inteligencji. W pracach badawczych, raportach i debatach organizowanych w ramach inicjatywy wzięło udział blisko 150 ekspertów z różnych dziedzin nauki i technologii.
Projekty i idee rozwijane przez społeczność GAIA były prezentowane m.in. podczas międzynarodowych konferencji poświęconych przyszłości technologii – od forum ONZ w Kioto po wydarzenia w Davos i innych ośrodkach globalnej debaty o AI.
„1 miliard na AI”
Jednym z głównych projektów ogłoszonych podczas inauguracji jest inicjatywa budowy kapitału żelaznego „1 miliard na AI”. Celem projektu jest stworzenie największego w Polsce prywatnego funduszu finansującego długoterminowe badania nad sztuczną inteligencją.
Projekt realizowany jest we współpracy z Fundacją GAIA, organizacją pożytku publicznego, która rozwija działania edukacyjne i społeczne związane z odpowiedzialnym rozwojem nowych technologii.
– Największe instytucje badawcze świata powstawały dzięki długoterminowemu wsparciu prywatnego kapitału. Chcemy stworzyć podobny fundament dla badań nad AI w Polsce – podkreślali organizatorzy wydarzenia.
Ambicja globalna
GAIA Institute zamierza prowadzić badania nad bezpieczeństwem i alignmentem systemów AI, modelami governance technologii oraz strategiami wdrażania sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach i instytucjach publicznych.
Ambicją instytutu jest stworzenie w Polsce ośrodka badawczego zdolnego do uczestnictwa w globalnej debacie o przyszłości sztucznej inteligencji oraz współtworzenia standardów jej odpowiedzialnego rozwoju.
Jak podkreślali uczestnicy wydarzenia, rozwój AI staje się jednym z kluczowych czynników konkurencyjności gospodarek i bezpieczeństwa państw, a budowa własnych kompetencji badawczych w tym obszarze jest strategicznym wyzwaniem dla Polski i Europy.
